ඩාවින්ගේ පරිණාමවාදයට ශ්‍රී ලාංකික විද්‍යාඥවරියගෙන් නව පිම්මක්

පරිණාමවාදයේ නව සොයාගැනීමකින් ලොවක් මවිත කිරීමට අමෙරිකාවේ හාවඩ් විශ්වවිද්‍යාලයේ පර්යේෂණයේ නියැලෙන ශ්‍රී ලාංකික කාන්තාවක වන ආචාර්ය ගයානි සෙනෙවිරත්න ප්‍රමුඛ විද්‍යාඥයින් කණ්ඩායමක් සමත්වී තිබෙනවා. මෙම නව සොයාගැනීම මානව සංහතියේ පරිණාමය සිදුවූ ආකාරය වෙනත් මානයකින් යළි තහවුරු කෙරෙන සන්ධිස්ථානයක්.
ආචාර්ය ගයානි සෙනෙවිරත්න ජෛව විද්‍යාව පිළිබඳ කීර්තිමත් ඇගයීමක් වන Hellen Hey Whitney Fellowship ද දිනාගෙන ඇති අතර එය මීට පෙර නොබෙල් ත්‍යාගලාභීන් කිහිපදෙනකුට ප්‍රදානය කර ඇති ලොව පුරා පිළිගත් අගැයීමක්.

නව සොයාගැනීම ඔස්සේ, වානරයන්ගෙන් මිනිසා පැවත එන බවට ලෝකය හඳුනාගෙන වසර සියවස් ගණනකට පසු මානව පරිණාමණය පිළිබඳ තීරණාත්මක කරුණු කිහිපයක් අනාවරණය කරගැනුණා.

සිව්පාදයෙන් ඇවිද ගිය වානරයා මිනිසුන් බවට පත්වීමේ ප්‍රධානතම වෙනස්කමට එක් වැදගත් හේතුවක් වූ දෙපා මතින් සිටගනිමින් ඇවිදීම සිදුවූයේ කෙසේ ද යන්න පිළිබඳවයි. මෙම නව සොයාගැනීම මානව වර්ගයාගේ ඉතිහාසයට තීරණාත්මක සන්ධිස්ථානයක් වන අතර එහි අධ්‍යයන වාර්තාවක් පසුගියදා ‘ද නේචර්’ සඟරාව ඔස්සේ පළකර තිබුණා.
පරිණාමවාදයේ පියා ලෙස සැළකෙන චාල්ස් ඩාවින් මුල්වරට ඒ පිළිබඳ කරුණු අනාවරණය කළ ‘වර්ගයාගේ සම්භවය’ කෘතිය එළිදැක්වූයේ 1859 දීයි. නමුත් මිනිසුන් ද පරිණාමය වූ බව ප්‍රකාශ කිරීමට ධෛර්යය උපදවා ගැනීමට ඔහුට තවත් වසර 12 ක් ගත වුණා. 1871 දී ප්‍රකාශයට පත් කරන ලද ‘මිනිසාගේ පැවත ඒම’ නම් කෘතියේ, මිනිසුන් වානරයන්ගෙන් ඇති වූ බව ඩාවින් තර්ක ඉදිරිපත් කළා.

එහි සඳහන් වූ පරිදි මිනිසා බවට පත්වීමේ ක්‍රියාවලියේදී සිදුවූ වඩාත්ම ගැඹුරු වෙනස්කම්වලින් එකක් වූයේ කෙළින් ඇවිදින්නන් බවට පත්වීමයි. ‘මිනිසා පමණක් ද්විපාදයක් බවට පත්ව ඇත.’ ඩාවින් එහි ලියා තිබුණා. ද්විපාදවාදය, ඔහු ප්‍රකාශ කළේ, මානව වර්ගයාගේ ‘වඩාත්ම කැපී පෙනෙන ලක්ෂණවලින් එකක් ලෙසයි.

කෙසේවෙතත් ආචාර්ය ගයානි ප්‍රමුඛ විද්‍යාඥයින් සොයාගත් නවතම අධ්‍යයනයෙන් හෙළිවුණේ එම පැරණි ජාන අලුත් දේවල් කිරීමට පටන් ගත් විට, අපගේ මුල් මුතුන් මිත්තන් ද්විපාදයන් බවට පත් වූ බවයි. සමහර ජාන මිනිස් කළලයේ අලුත් ස්ථානවල ක්‍රියාකාරී වූ අතර අනෙක් ඒවා විවිධ කාලවලදී ක්‍රියාත්මක සහ අක්‍රිය වී ඇති බවයි විද්‍යාඥයන් පෙන්වා දෙන්නේ.

කෙළින් ඇවිදීම සඳහා ප්‍රධාන හේතුව වන්නේ ඉලියා (illum) නම් අස්ථියක් බව විද්‍යාඥයින් දිගු කලක සිට හඳුනාගෙන තිබුණා. එය උකුළු ඇටය තුළ පිහිටි විශාලතම අස්ථියයි. යම් අයකු තම අත උකුල මත තැබූ විට, ඔබට දැනෙන්නේ ඉලියා අස්ථියයි. වම් සහ දකුණු ඉලියා දෙකම කොඳු ඇට පෙළේ දී පාදයට ඒකාබද්ධ වී තිබෙනවා. සෑම ඉලියා අස්ථියක්ම ඉණ වටා උදරයෙන් ඉදිරිපසට විහිදෙන අතර, බඳුනක හැඩයක් නිර්මාණය කරනවා. ඇවිදීමේදී අප භාවිතා කරන කකුල් මාංශ පේශි බොහොමයක් ඉලියා වෙත සවි වී තිබෙනවා. අස්ථිය උකුළු ඇටයට ද සහාය වන අතර එය අප නැගී සිටින විට අපගේ අභ්‍යන්තර අවයව සඳහා බඳුනක් මෙන් ක්‍රියා කරන මාංශ පේශි ජාලයක්.

එදිනෙදා ජීවිතයට ඉලියා වැදගත් වන තරමටම, අස්ථිය වේදනාව දැනීමේ මූලයක් ද විය හැකියි. ඉලියා ආතරයිටිස් සමඟ පුපුරා යා හැකි බවයි පැවසෙන්නේ. මහලු වියේදී, විශේෂයෙන් කාන්තාවන් තුළ මෙම අස්ථිය බිඳෙනසුළු විය හැකි අතර, වැටීමකින් අස්ථි බිඳීමක් ඇති කළ හැකි බව එම වාර්තාවේ දැක්වෙනවා. ජානමය ආබාධ නිසා එය විකෘති විය හැකි අතර, ඇවිදීම දුෂ්කර කරයි. ඉලියා දරු උපතකදී වැඩි කාර්යභාරයක් සිදුකරන බැවින් එහිදී ළදරුවන් සමහර විට සිරවී මවගේ ජීවිතයට අනතුරක් විමේ අවස්ථාද පවතිනවා.
“එහෙත්, ඉලියා අපට වැදගත් වන තරමටම, එහි වර්ධනය වීම දිගු කලක් අභිරහසක් වී තිබුණා. එය මට අතිවිශිෂ්ට සොයාගැනීමක් වන්නේ ඒකයි” හාවඩ් සරසවියේ පරිණාමීය ජාන පිළිබඳ විද්‍යාඥ ටෙරන්ස් කැපෙලිනි පැවසුවා. "අපි ඇවිදින්නේ කොහොමද කියන එකටත් සහ අපි දරු ප්‍රසූතිය කරන ආකාරය පිළිබඳවත් ඉලියා කියන්නේ අත්‍යවශ්‍ය දෙයක්. නමුත් අපි තවම ඒ ගැන දන්නේ ඉතා අල්ප වශයෙන්."

වෛද්‍ය කැපෙලිනි සහ ඔහුගේ සගයන් අස්ථිය පිළිබඳ දැඩි අධ්‍යයනයක් ආරම්භ කළා. පර්යේෂණයේ කොටසක් ලෙස, හාවඩ් හි පශ්චාත් ආචාර්ය පර්යේෂකවරියක වන ගයානි සෙනෙවිරත්න, වොෂින්ටන් විශ්ව විද්‍යාලයේ ගබඩාවකින් මිනිස් භ්‍රෑණ පටක පරීක්ෂා කළා. ආචාර්ය සෙනෙවිරත්න කළල තුළ වර්ධනය වනවිට මිනිස් ඉලියම්වල ත්‍රිමාණ ආකෘති නිර්මාණය කළා. අස්ථිය සෑදීමට ඒකාබද්ධ වන විවිධ සෛල වර්ග මෙන්ම එම සෛල තුළ ක්‍රියාත්මක වන සහ අක්‍රිය වන ජාන ද ඇය විශ්ලේෂණය කළාය.
ඉන්පසු ඇය මීයන් මත සමාන අත්හදා බැලීම් සිදු කර තිබෙනවා. ඔවුන්ගේ කළල විච්ඡේදනය කර වර්ධනය වන ඉලියම්වල සෛල විශ්ලේෂණය කළා. විශේෂයන් දෙක සංසන්දනය කරමින්, අපේම ඉලියා පරිණාමය වූ ආකාරය පිළිබඳ ඉඟි කිහිපයක් ඇය රැස් කර තිබෙනවා.

නමුත් මීයන් සමඟ කළ අත්හදාබැලීමේදී ඇයට පැවසිය හැකි දේට සීමාවන් තිබුණා, මන්ද ඔවුන් මිනිසුන්ට සමානකම් ඇත්තේ තරමක් දුරස්ථවයි. මුල් මිනිසුන්ට උරුම වූ ඉලියා වර්ගය පිළිබඳ වඩා හොඳ අවබෝධයක් ලබා ගැනීම සඳහා, ආචාර්ය අමෙරිකාවේ සහ යුරෝපය පුරා කෞතුකාගාර වල ප්‍රයිමේට් නිදර්ශක (වඳුරු කුලයේ සත්ව) තිබේදැයි සොයාබලා තිබුණා.

ඇය චිම්පන්සියන්, ගිබන් සහ භාජනවල සංරක්ෂණය කර ඇති අනෙකුත් විශේෂවල කළල සොයා ගත් අතර, ඇය සඳහා ඒවා ස්කෑන් කිරීමට කටයුතු කළා.

මීයන් සිදුකරන ආකාරයටම ප්‍රයිමේටා ඉලියා වර්ධනය කරන බව ආචාර්ය සෙනෙවිරත්න සහ ඇගේ සගයන් සොයා ගත්තා. කුඩා කාටිලේජ දඬු දෙකක් කොඳු ඇට පෙළේ දෙපස සහ එයට සමාන්තරව හැඩය ගන්නවා. එම දඬු වර්ධනය වී කොඳු ඇට පෙළට බන්ධ වන අතර අස්ථි සෛල කාටිලේජය ප්‍රතිස්ථාපනය කරනවා. ආචාර්ය සෙනෙවිරත්න සහ ඇගේ සගයන් සොයා ගත්තේ මිනිස් ඉලියා මෙම අයුරින් පරිණාමය වී ඇති බවයි.

මිනිස් කළලයක සෑම ඉලියා එකක්ම කොඳු ඇට පෙළට සමාන්තරව කාටිලේජ දඬු ලෙස ආරම්භ වනු ඇතැයි ඔවුන් අපේක්ෂා කළා. අවසානයේ එය එම දිශාවට වර්ධනය වීම නවතා ඉදිරියට ප්‍රසාරණය වනු වන දැනගන්නට ලැබී තිබෙනවා.

වෛද්‍ය කැපෙලිනි පැවසුවේ “එය පියවරෙන් පියවර ක්‍රියාවලියක් නොවේ. එය ඇත්ත වශයෙන්ම සම්පූර්ණ පෙරළියක්” ලෙසයි.

විද්‍යාඥයින් පුදුමයට පත් කරමින් සොයා ගත් පරිදි, මිනිස් ඉලියා කොඳු ඇට පෙළට ලම්බකව දණ්ඩක් ලෙස ආරම්භ වෙනවා. එක් කෙළවරක් උදරය දෙසට ඉදිරියට යොමු වන අතර අනෙක් කෙළවර පිටුපසට යොමු වෙනවා. කාටිලේජ දණ්ඩ ඉලියම්වල අවසාන හැඩය දක්වා වර්ධනය වන විට මෙම දිශානතිය රඳවා ගන්නවා.
"ඒක අපිට ඇත්තටම පුදුම සහගතයි," වෛද්‍ය කැපෙලිනි පැවසුවාය. "මිනිස් සිරුරේ කිසිම තැනක මිනිසුන් වන අපි වැඩෙන ආකාරය සම්පූර්ණයෙන්ම වෙනස් කර ඇති ස්ථානයක් ඔබට හමු කිසිසේත්ම හමුවෙන්නේ නෑ."

ආචාර්ය කැපෙලිනි සහ ඔහුගේ සගයන් සොයා ගත් ආකාරයටම, අපගේ ඉලියා මීයන් තුළ ඉලියා සෛලවල ක්‍රියාකාරී වන ජාන ජාලයම භාවිතා කර ඒවා වෙනස් ලෙස ක්‍රියා කරනවා.
මිනිස් කළල වලදී, ඉලියා සෛල අසල්වැසි සෛල මගින් නිකුත් කරන අණුවලට ප්‍රතිචාර වශයෙන් නව රටාවකින් ජාන සක්‍රිය සහ අක්‍රිය කරනවා. ප්‍රතිඵලය වන්නේ නව දිශාවකට කාටිලේජ දණ්ඩක් සෑදීමයි.

මෙම උපකල්පනය අර්ථවත් වූ බව වෛද්‍ය බර්තෙලොට් පැවසුවා. ඇටසැකිල්ලේ අනෙකුත් කොටස්වල පරිණාමය පවතින ජානවලට සමාන වෙනස්කම් මගින් මෙහෙයවනු ලබන බව අනෙකුත් පර්යේෂකයන් සොයාගත්තා. "අස්ථියක හැඩය වෙනස් කළ හැකි ක්‍රම ගොඩක් නැහැ" ඇය පැවසුවා.

ආචාර්ය කැපෙලිනි සහ ඔහුගේ සගයන් තර්ක කරන්නේ මෙම පෙරළිය, ද්විපාදවාදයේ පරිණාමයට තීරණාත්මක වූවක් බවයි. එය මුල් මුතුන් මිත්තන්ට කෙලින් ඇවිදීමට ප්‍රමාණවත් තරම් ශක්තිමත් මාංශ පේශි සඳහා සහාය වන නව ආකාරයේ උකුල් ඇටයක් වර්ධනය කිරීමට ඉඩ සැලසුවා.

නමුත් නව අධ්‍යයනයෙන් පෙනී යන්නේ වසර මිලියන ගණනකට පසු මිනිසුන් විශාල මොළයක් දක්වා පරිණාමය වූ විට ඉලියා දෙවන ප්‍රධාන වෙනසකට භාජනය වූ බවයි. ඉලියා කාටිලේජයේ සිට අස්ථි දක්වා මාරු වීමට මන්දගාමී බවත්, ඇටසැකිල්ලේ ඉතිරි කොටසට වඩා සති 15 ක් පමණ පසුපසින් සිටින බවත් විද්‍යාඥයින් සොයා ගත්තා. "එය අද්විතීය, රැඩිකල් මාරුවක්," වෛද්‍ය කැපෙලිනි පැවසුවා.

වසර මිලියනයකට පමණ පෙර මුල් මිනිසුන්ගේ මොළය ප්‍රසාරණය වීමත් සමඟ මෙම මාරුව සිදු වූ බවට වෛද්‍ය කැපෙලිනි සැක කරනවා. විශාල මොළයක් අපගේ මුතුන් මිත්තන්ගේ මානසික හැකියාවන් වැඩිදියුණු කළ අතර, එය නව අවදානම් ද ඇති කළා. ළදරුවන්ගේ විශාල හිස් උපත් ඇළේ සිරවිය හැකියි. එමඟින් මිනිස් මව්වරුන්ට වඩාත් වටකුරු උපත් ඇළක් ලබා දුන්නා.

වෛද්‍ය කැපෙලිනිගේ කණ්ඩායම තම පර්යේෂණ දිගටම කරගෙන යද්දී පසුගිය මැයි මාසයේදී අමෙරිකාවේ ට්‍රම්ප් පරිපාලනය උකුල් අස්ථි පර්යේෂණ සඳහා සහාය වූ ප්‍රදානය ඇතුළුව හාවර්ඩ් වෙත ඩොලර් බිලියන ගණනක අරමුදල් අවසන් කළා. ඒ වන විට, ආචාර්ය කැපෙලිනි සහ ඔහුගේ සගයන් පස් අවුරුදු ව්‍යාපෘතියකට වසර දෙකක් පමණක් ගත කර තිබුණා.

"මෙම අරමුදල් අපට අහිමි නොවූයේ නම් ඊළඟට කුමක් හමුවේදැයි අපිට හිතාගන්න බෑ" ආචාර්ය කැපෙලිනි පැවසුවා.